چگونگی جداسازی پروتئینها و آنتیبادیها در ستون ایمونوافینیتی
جداسازی پروتئینها
خالصسازی آنتیبادیها
شناسایی مولکولهای هدف
کاهش خطا و افزایش دقت آزمایش
ستون ایمونوافینیتی و عملکرد آن
ستون ایمونوافینیتی یک ابزار تخصصی برای جداسازی و خالصسازی مولکولهای خاص مانند پروتئینها، آنتی ژنها یا داروها از نمونههای پیچیده است.
این ستون با استفاده از آنتی بادی های اختصاصی که به سطح مواد جاذب (رزین) متصل شدهاند، فقط مولکول هدف را به طور بسیار دقیق و انتخابی جذب میکند.
آنتی بادیهای مخصوص به مولکول هدف روی سطح رزین ستون پیوند میخورند و آماده جذب میشوند. سپس نمونه حاوی هزاران مولکول مختلف وارد ستون میشود. در نتیجه فقط مولکولهایی که با آنتی بادیها سازگار هستند (مثل کلید و قفل)، به رزین متصل میشوند.
مولکولهای غیر مرتبط و ناخالص از ستون عبور میکنند و حذف میشوند. در نهایت با تغییر شرایط محیطی مانند pH یا غلظت نمک، مولکول هدف از آنتی بادی جدا شده و به صورت خالص خارج میشود.
جدول مقایسه ستون ایمونوافینیتی با سایر روشهای خالصسازی
| ویژگی | ایمونوافینیتی | یونتبادلی | ژل فیلتراسیون |
|---|---|---|---|
| اختصاصیت | بسیار بالا | متوسط | پایین |
| سرعت عمل | بالا | متوسط | پایین |
| خلوص خروجی | بالا | متوسط | پایین |
| نیاز به تجهیزات خاص | متوسط | پایین | پایین |
| هزینه | نسبتاً بالا | پایین | متوسط |
کاربردهای ستون ایمونوافینیتی در آزمایشها
ستون ایمونوافینیتی
به دلیل خاصیت اتصال اختصاصی آنتی بادیها، در حوزههای مختلف آزمایشگاهی کاربردهای کلیدی دارد که به تفکیک زیر شرح داده شده است:
１. پزشکی و تشخیص بالینی
برای تشخیص بیماریها و تهیه نمونههای خالص جهت آزمایشهای تشخیصی کاربرد دار که البته در نمونههای بسیار پیچیده ممکن است نیاز به مراحل پیش خالص سازی باشد.
مثال: جداسازی ایمونوگلوبولینها از نمونه خون بیماران مبتلا به بیماریهای خود ایمنی
２. تحقیقات دارویی و زیست فناوری
برای خالص سازی واکسنها، آنتی بادیهای درمانی و پروتئینهای دارویی. این روش نسبت به کروماتوگرافی سنتتیک، دقت و خلوص بالاتری دارد و فعالیت زیستی مولکول هدف حفظ میشود.
مثال: خالص سازی آنتی بادی مونوکلونال برای تولید داروهای هدفمند
３. آزمایشهای محیط زیستی و غذایی
شناسایی و اندازهگیری آلایندهها مانند سموم کشاورزی و آلایندههای مواد غذایی که ممکن است برای برخی سموم خاص نیاز به آنتی بادیهای سفارشی باشد.
مثال: جداسازی سموم خاص قبل از آنالیز HPLC برای تضمین کیفیت و سلامت مواد غذایی
４. تکنیکهای ایمنی شناسی
پیش خالص سازی نمون جهت افزایش حساسیت و کاهش نویز در آزمایشهایی مثل ELISA و Western Blot
مثال: حذف آلودگیهای غیر مرتبط در نمونههای بیولوژیکی پیش از تحلیل
مزایای استفاده از ستون ایمونوافینیتی در آزمایشها
مزیت | توضیح |
خلوص بالا | جداسازی اختصاصی منجر به استخراج مولکول هدف با خلوص بالاتر از روشهای معمول میشود. |
دقت و انتخاب پذیری زیاد | آنتیبادیها فقط به مولکولهای خاص متصل میشوند، در نتیجه خطا کاهش مییابد. |
کاهش مراحل آماده سازی نمونه | نیازی به چندین مرحله خالص سازی نیست و فرآیند سادهتر میشود. |
حفظ فعالیت زیستی مولکول | شرایط ملایم جداسازی باعث حفظ ساختار و عملکرد بیولوژیکی مولکولها میشود. |
افزایش سرعت آنالیز | با کاهش مراحل پردازش، زمان کل آزمایش بهطور محسوسی کمتر میشود. |
سازگاری با روشهای دیگر | قابل ترکیب با HPLC، ELISA و سایر روشهای تحلیلی برای افزایش دقت و حساسیت است. |
نکات مهم در انتخاب ستون ایمونوافینیتی
- نوع آنتی بادی متصل به ستون
باید با مولکول هدف شما (مثل پروتئین، هورمون یا آنتی ژن خاص) تطابق دقیق داشته باشد. - مطمئن شوید ستون توانایی خالص سازی مقدار مورد نظر از مولکول هدف را دارد.
- جنس رزین (مثل آگارز یا سیلیکای اصلاح شده) باید با شرایط کاری شما (pH، دما، فشار) سازگار باشد.
- ستون باید قابلیت تحمل شویندهها و محلولهای شستوشو را داشته باشد، بدون اینکه آنتی بادی از بین برود.
- باید مطمئن باشید که ستون با سیستم HPLC یا کروماتوگرافی شما هماهنگ است.
توصیه می کنم حتما به صفحه ی نماینده انحصاری شرکت مایاسان در ایران سر بزنید.
نکات مهم در استفاده از ستون ایمونوافینیتی
نکته کاربردی | توضیح |
شستوشوی قبل و بعد از استفاده | مانع از آلودگی و کاهش عملکرد ستون میشود؛ عمر مفید را افزایش میدهد. |
استفاده از بافر مناسب | بافر باید از نظر pH و ترکیب با نوع آنتی بادی و مولکول هدف سازگار باشد. |
کنترل دما حین فرآیند | بیشتر ستونها در دمای اتاق یا ۴ درجه عملکرد بهینه دارند؛ گرمای زیاد مضر است. |
تعداد دفعات مجاز استفاده | بعد از چند بار استفاده، عملکرد کاهش مییابد؛ باید طبق توصیه تولیدکننده باشد. |
شرایط نگهداری بین دفعات | اغلب نیاز به نگهداری در یخچال یا درون بافر مخصوص برای حفظ عملکرد دارند. |
عدم اعمال فشار یا جریان زیاد | فشار بیش از حد ممکن است به رزین یا آنتیبادی آسیب بزند. |
سوالات پرتکرار
１. ستون ایمونوافینیتی چیست و چطور کار میکند؟
ستونی است که با آنتی بادیهای خاص پوشانده شده و مولکول هدف را به طور اختصاصی جذب و خالص سازی میکند.
２. تفاوت ستون ایمونوافینیتی با سایر ستونهای کروماتوگرافی چیست؟
ایمونوافینیتی بر اساس اتصال اختصاصی آنتی بادی به هدف عمل میکند، در حالی که ستونهای دیگر معمولاً بر اساس اندازه یا بار مولکولی جداسازی میکنند.
３. برای چه نوع مولکولهایی میتوان از ستون ایمونوافینیتی استفاده کرد؟
برای پروتئینها، آنتی ژنها، آنتی بادیها و سایر مولکولهایی که آنتی بادی مخصوص دارند.
４. آیا ستون ایمونوافینیتی برای همه نمونهها مناسب است؟
خیر، نمونههای بسیار پیچیده ممکن است نیاز به مراحل پیش خالص سازی داشته باشند.
５. چگونه آنتی بادیها روی ستون ایمونوافینیتی متصل میشوند؟
آنتی بادیها به صورت شیمیایی روی رزین ستون کوپل میشوند تا اتصال پایدار و اختصاصی ایجاد شود.
６. استفاده از ستون ایمونوافینیتی در آزمایشها چه مزایایی دارد؟
خلوص بالا، دقت زیاد و حفظ فعالیت زیستی مولکول هدف از مزایای اصلی است.
７. آیا میتوان ستون ایمونوافینیتی را چند بار استفاده کرد یا باید همیشه نو باشد؟
معمولاً میتوان ستون را چندین بار استفاده کرد، اما بسته به کیفیت آنتی بادی و شرایط نگهداری، طول عمر متفاوت است.
2 پاسخ
ستون ایمونوافینیتی برای چه نمونههایی مناسبه؟
ستون ایمونوافینیتی مناسب نمونههای خون، سرم، پلاسمای انسانی، محلولهای پروتئینی، مواد غذایی و آب است که نیاز به جداسازی دقیق پروتئین یا آنتیبادی دارند.