طرز تهیه مایه پنیر سنتی به چه صورت است؟
برای تهیه مایه پنیر سنتی، ابتدا شیر را تا دمای ۸۰ درجه سانتی گراد گرم کنید. سپس اجازه دهید تا دمای شیر به ۳۵ درجه سانتی گراد برسد. مایه پنیر را با مقداری آب ولرم مخلوط کرده و به شیر اضافه کنید. بعد، درب ظرف را بپوشانید و آن را در مکانی گرم قرار دهید تا شیر دلمه ببندد. این فرآیند بین ۱.۵ تا ۶ ساعت طول میکشد. پس از آن، دلمه را در یک پارچه نخی تمیز قرار دهید و برای آبگیری، روی آن یک جسم سنگین بگذارید.
جدول مایه زدن پنیر به صورت سنتی
مرحله | توضیحات | نکات مهم |
۱. انتخاب و آماده سازی شیر | شیر تازه و طبیعی انتخاب کنید. شیر گاو یا گوسفند بهترین گزینهها هستند. شیر باید به دمای ۶۰-۷۰ درجه سانتیگراد برسد تا برای فرایند مایه زدن آماده شود. | – از شیر پاستوریزه و بستهبندی شده استفاده نکنید. – دمای شیر نباید بیشتر از ۷۰ درجه سانتی گراد شود. – از دماسنج برای اندازهگیری دما استفاده کنید. – شیر باید تازه و طبیعی باشد. |
۲. تهیه و افزودن مایه پنیر | مایه پنیر را به شیر اضافه کنید تا لختهها تشکیل شوند. مایه میتواند از نوع حیوانی یا گیاهی باشد. شیر باید در دمای ۳۰-۴۵ درجه سانتی گراد باشد. | – میزان مایه باید مطابق دستورالعمل بستهبندی باشد. – دمای شیر باید ۳۰-۴۵ درجه سانتیگراد باشد. – پس از افزودن مایه، شیر را هم نزنید. |
۳. برش لختهها | لختهها را به قطعات کوچک تقسیم کنید تا آب اضافی از آنها تخلیه شود. این کار را با دقت انجام دهید تا بافت پنیر حفظ شود. | – برش لختهها باید یکنواخت و به اندازه ۲-۳ سانتی متر باشد. – از چاقو یا ابزار مخصوص پنیر برای برش استفاده کنید. – لختهها باید پس از برش به آرامی هم زده شوند. |
۴. فشرده سازی و تخلیه آب پنیر | لختهها در قالب قرار دهید و به تدریج فشار دهید تا آب اضافی تخلیه شود. این فشار باعث فشرده شدن پنیر و شکلگیری بافت آن میشود. | – قالبها باید تمیز باشند و به اندازه مناسب برای پنیر انتخاب شوند. – زمان فشرده سازی برای پنیرهای نرمتر حدود ۶ ساعت و برای پنیرهای سفتتر ۱۲ ساعت است. – آب اضافی را مرتب تخلیه کنید. |
۵. نمک زنی و بستهبندی | پنیر را دقیق نمک بزنید تا طعم و ماندگاری آن بهبود یابد. پس از نمک زنی، پنیر را بستهبندی کنید. | – برای پنیرهای نرمتر از نمک کمتر و برای پنیرهای سفتتر از نمک بیشتر استفاده کنید. – برای نمک زنی از دو روش سطحی یا غوطه وری استفاده کنید. – پنیر را در ظروف محکم و مناسب بستهبندی کنید. |
۶. نگهداری و رسیدن پنیر | پنیر را در دمای مناسب (۱۰ تا ۱۵ درجه سانتیگراد) و رطوبت ۷۰-۸۰ درصد برای رسیدن نگهداری کنید. زمان رسیدن بستگی به نوع پنیر دارد. | – دما باید بین ۱۰ تا ۱۵ درجه سانتی گراد باشد. – رطوبت نسبی باید ۷۰-۸۰ درصد باشد. – پنیر را منظم بچرخانید. – زمان رسیدن برای پنیرهای مختلف متفاوت است. |
راهنمای گام به گام مایه زدن پنیر به روش سنتی
مرحله ۱: انتخاب و آماده سازی شیر
برای تهیه پنیر سنتی، اول باید شیر با کیفیت انتخاب کنید. شیر باید تازه و طبیعی باشد تا پنیر حاصل طعم اصیل و طبیعی خود را حفظ کند. نوع شیر بسته به نوع پنیر، متفاوت است. برای مثال، شیر گاو برای پنیرهایی مثل پنیر سفید و پنیر موزارلا مناسب است، در حالی که شیر گوسفند برای پنیرهایی مثل فتا و پنیر پیتزا بیشتر کاربرد دارد. پس از انتخاب شیر، باید آن را به دمای مناسب برسانید تا برای فرآیند مایه زدن آماده شود.
نکات مهم:
- از شیر تازه و طبیعی استفاده کنید. شیر پاستوریزه و بسته بندی شده معمولاً کیفیت کمتری دارد.
- اگر میخواهید پنیر با طعم و بافت بهتر تهیه کنید، از شیر گوسفند یا گاو استفاده کنید.
- شیر باید بین ۶۰ تا ۷۰ درجه سانتی گراد گرم شود. این دما باعث از بین رفتن باکتریهای مضر و آماده سازی شیر برای لخته شدن میشود.
- دمای شیر نباید به جوش برسد. از دماسنج استفاده کنید یا با دست آن را چک کنید (شیر باید گرم باشد، نه داغ).
مرحله ۲: تهیه و اضافه کردن مایه پنیر
در این مرحله، مایه پنیر را به شیر اضافه کنید تا فرآیند لخته شدن شروع شود. مایه پنیر را بسته به نوع پنیر از نوع حیوانی (رنت) یا گیاهی انتخاب کنید. پس از اضافه کردن مایه، شیر باید در دمای کنترل شده باقی بماند تا لختهها به درستی تشکیل شوند. این مرحله بسیار حساس است و زمان مناسب برای لخته شدن را باید دقیقا رعایت کنید.
نکات مهم:
- مایه پنیر را از مایه حیوانی (رنت گوسفند یا گاو) یا مایه گیاهی (از گیاهانی مانند ترشک یا خرچنگ) تهیه کنید.
- مقدار مایه باید دقیقاً مطابق با دستورالعمل بستهبندی باشد تا از لخته شدن مناسب شیر اطمینان حاصل کنید.
- شیر باید در دمای ۳۰ تا ۴۵ درجه سانتی گراد قرار گیرد. برای این کار، دماسنج دقیق استفاده کنید.
- پس از اضافه کردن مایه، شیر باید برای ۳۰ تا ۴۵ دقیقه در دمای مناسب استراحت کند تا لختهها به درستی شکل بگیرند. در این زمان نباید شیر را هم بزنید.
مرحله ۳: برش لختهها
پس از اینکه لختههای پنیر تشکیل شدند، باید آنها را برش بزنید. برش لختهها باعث میشود تا آب اضافی از لختهها تخلیه شود و پنیر با بافت بهتری آماده شود. برش را دقیق و یکنواخت انجام دهید تا آب بیشتر از لختهها خارج شود و پنیر کیفیت بالایی داشته باشد.
نکات مهم:
- لختهها را باید به قطعات کوچک و یکنواخت تقسیم کنید. اندازه معمول برشها باید حدود ۲ تا ۳ سانتی متر باشد.
- از چاقو یا ابزار برش باید به طور افقی و عمودی برای ایجاد برشهای یکنواخت و مناسب استفاده کنید.
- پس از برش، لختهها را به آرامی هم بزنید تا فرآیند تخلیه آب به طور یکنواخت انجام شود.
- بعد از برش، لختهها را باید به مدت ۱۰ دقیقه در دمای حدود ۳۵ درجه سانتی گراد استراحت دهید تا آب اضافی تخلیه شود.
مرحله ۴: فشرده سازی و تخلیه آب پنیر
پس از برش لختهها، نوبت به فشرده سازی و تخلیه آب اضافی از پنیر میرسد. این مرحله بسیار مهم است، چون در این مرحله بافت پنیر شکل میگیرد و آب اضافی از لختهها خارج میشود. فشار اعمال شده به لختهها باعث می شود که پنیر متراکمتر شده و به شکل مطلوبتری برسد. این مرحله را باید با دقت انجام دهید تا پنیر شکل خوبی بگیرد و آب اضافی از آن خارج شود.
نکات مهم:
- لختههای برش خورده را باید در قالبهای مخصوص پنیر قرار دهید. این قالبها به پنیر شکل میدهند و آب اضافی از پنیر تخلیه میشود.
- پس از قرار دادن لختهها در قالب، باید به تدریج فشار دهید تا آب اضافی از پنیر خارج شود.
- مدت زمان فشرده سازی بسته به نوع پنیر متفاوت است. برای پنیرهای نرمتر معمولاً ۶ ساعت کافیست، اما برای پنیرهای سفتتر مانند پنیر چدار، این زمان ممکن است به ۱۲ ساعت نیز برسد.
- در طول فرایند فشرده سازی، آب اضافی که از پنیر تخلیه میشود، باید منظم جمعآوری و از قالب جدا کنید تا پنیر شل نشود.
مرحله ۵: نمک زنی و بستهبندی
پس از فشرده سازی، باید دقیق به پنیر نمک بزنید تا طعم و ماندگاری آن بهتر شود. نمک زنی، طعم پنیر را بهتر کرده، به عنوان یک عامل نگهدارنده عمل کرده و از رشد باکتریهای غیر مفید جلوگیری میکند. بعد از نمک زنی، پنیر را بستهبندی کنید تا خراب نشود. در روش نمک زدن سطحی، نمک به سطح پنیر مالیده میشود اما در روش نمک زنی غوطه وری، پنیر در محلول آب نمک غوطه ور میشود.
نکات مهم:
- میزان نمک بستگی به نوع پنیر دارد. معمولاً برای پنیرهای نرمتر مانند موزارلا و فتا، نمک کمتری نیاز است. برای پنیرهای سفتتر، میزان نمک بیشتری استفاده قرار میشود.
- پس از نمک زنی، باید پنیر را به مدت ۲۴ ساعت در دمای اتاق نگهداری کنید تا نمک به داخل پنیر نفوذ کند.
- پس از نمک زنی، پنیر را در ظروف مناسب برای نگهداری قرار دهید. بهتر است، پنیر را در ظرفهای پلاستیکی، شیشهای یا چوبی نگهداری کنید.
مرحله ۶: نگهداری و رسیدن پنیر
پس از نمک زنی و بستهبندی، پنیر را باید در شرایط خاصی نگهداری کنید . هر نوع پنیر زمان و شرایط خاصی برای رسیدن نیاز دارد. این مرحله تأثیر زیادی بر طعم و بافت نهایی پنیر دارد.
نکات مهم:
- پنیر باید در دمای ۱۰ تا ۱۵ درجه سانتی گراد نگهداری شود.
- رطوبت نیز باید در حد معقولی باشد..
- در طول فرایند رسیدن، پنیر را منظم بچرخانید تا تمام قسمتهای آن برسند.
سوالات متداول روش مایه زدن پنیر به صورت سنتی
1. چرا در روش مایه زدن پنیر به صورت سنتی باید شیر را گرم کنیم؟
گرم کردن شیر به دمای ۶۰-۷۰ درجه سانتی گراد باعث فعال شدن آنزیمها و از بین رفتن باکتریهای مضر میشود.
2. آیا روش مایه زدن پنیر سنتی با پنیرهای صنعتی تفاوت دارد؟
بله، در روش سنتی از مواد طبیعی و روشهای سادهتر استفاده میشود که طعم و بافت طبیعیتری به پنیر میدهد، در حالی که پنیر صنعتی معمولاً سریعتر تولید میشود.
3. چه مایه پنیرهایی برای روش سنتی مناسبتر هستند؟
برای روش سنتی، بسته به نوع پنیر میتوانید از مایههای حیوانی (گوسفند یا گاو) یا گیاهی (ترشک یا خرچنگ) استفاده کنید.